Dünyada “zamanın durduğu ülke” olarak tanınan Küba’nın orta bölümünde güneyde yer alan Trinidad kasabası, renkleri evleri sıcakkanlı ve sakin insanlarıyla zamanın durduğu şehir olarak da adlandırılabilir. Bu keyifli kasabada en az 2 günlük bir çalışmayla birçok fotoğraf çalışmak mümkündür. Son olarak Şubat 2024’te yaptığımız Küba yolculuğunda yine bu kasabada fotoğraf için 2 günlük bir mola verdik. Hem bu yolculuktan hem de daha önceki yolculuklarımdan seçtiğim fotoğraflarla bu kasabada yapılacak bir fotoğraf çalışması için ipuçları paylaşmak istiyorum.
Not: Elbette Küba’daki yolculuklarımızda puro, rom vb konularda da çekimler yapıyoruz. Ancak bu yazıda bu ürünlerin tüketimiyle ilgili görüntülere yer vermemeyi tercih ediyorum…
Her zamanki gibi önce yolculuk hazırlığı…
Her fotoğraf yolculuğu, eğer safariler gibi tematik bir gezi değilse, birçok ekipmanın hazırlanması anlamında önemli bir evreye sahiptir. Tematik gezilerde belirli objektifleri hazırlarken diğer yolculuklarda farklı konu başlıkları için farklı görsel etkilere sahip objektifleri de yanımıza almamız şarttır.
Fotoğraf Makinesi: Tüm fotoğraf yolculuklarında olduğu gibi Küba’da yapacağınız yolculukta da biri yedek olmak üzere 2 fotoğraf makinesinin yanınızda bulunmasını öneriyorum. Ben yolculuklarımda OM System OM1 ve OM5 gövdeleri yanımda taşıyorum. Böylece tüm objektifleri farklı makinelerde kullanma şansım oluyor. Elbette yapacağımız çekimler sebebiyle yanımda yedek pil ve hafıza kartlarım da bulunuyor. Ayrıca bu modellerin yüksek ISO performansı ve şaşırtıcı sarsıntı engelleyici özelliğiyle tele objektif kullanımı, seri çekim gibi çekimlerde çok rahat çalışma imkânı sağlıyor. Son dönemlerde ağırlık vermeye çalıştığım video çalışmalarında da bu gövdeleri kullanarak çok başarılı sonuçlar alabiliyorum.
Objektif: Trinidad’da yapacağımız çalışmalarda geniş açı, genel kullanım ve tele objektif olarak hemen her objektife ihtiyacımız olacaktır. Trinidad’da mimari, iç mekân, portre gibi birçok konu çalışma imkânı bulacağız. Bu nedenle hazırlıklı olmak adına tüm objektiflerin yanınızda olması önemlidir.
Geniş açı objektif için son dönemde yanımda OM System M. Zuiko 82-35 mm f4 pro objektifi tercih ediyorum. Bu objektif ile hem genel planları hem de ön planı vurgulayacak yakın plan çekimleri gerçekleştirebiliyorum.
Genel kullanım objektifi olarak Olympus Zuiko’nun 12-45 mm f4, 12-40 mm f2,8 ya da 12-100 mm f4 pro objektiflerden biri de mutlaka yanımızda olmalı… Ben kişisel olarak 12-100 mm objektifi tercih ediyorum, böylece daha az objektif değiştirme imkânım oluyor.
Uzaktan yapacağımız çalışmalar için bir tele objektif çekimlerde çok yardımcı olacaktır. 40-150 mm f2,8 pro ya da 40-150 mm f4 pro objektiflerden biri bu çalışmalarda çok rahat çekimler yapmanızı sağlayacaktır.
Çekimler – Trinidad Sokakları
Trinidad renkleri evleriyle, dar sokaklarıyla ve Küba’nın hemen her zaman çok güzel olan havası sayesinde fotoğraf çalışmak için en keyifli yerlerden biridir. Bu renkli binalar çevresinde at arabaları, klasik arabalar, yürüyüp gezen insanlar, pencerelerde kapılarda zaman geçiren insanlar sürekli olarak fotoğraf imkanları verir. Bu nedenle bir zoom objektifle çalışmak bizlere daha hızlı karar verip uygulama şansı verecektir. Genel görüntülerde geniş açı objektif kullanmak ve kısık diyafram ile çalışmak her yeri net olarak fotoğraflamak için doğru tercihler olacaktır.
Renkli evlerin genel planla çalışırken sadece evleri kadrajda bulundurmak sıradan fotoğraflara yol açacaktır. Bu nedenle çevrede bulunacak diğer ögeleri de kadraja dahil ederek, ışık-renk-içerik gibi kontrastlar oluşturmak ve ilgi merkezleri elde etmek daha güçlü fotoğraflar çekmeyi sağlayacaktır. Klasik eski arabalar, bu renkli evlerle renk kontrastı oluşturacak konulardan olabilir. Böyle bir konuya ışık-gölge kontrastını da dahil ederek, ışık ölçümünü aydınlık yerden yaparak kadrajlar oluşturmak mümkündür.
Elbette kadrajınızda insanların yer alması çok daha güçlü ilgi merkezleri oluşturmayı sağlayacaktır. Hemen hemen gittiğimiz her yerde insanlarla iletişim kurabilmek için “merhaba, nasılsınız, fotoğrafınızı çekebilir miyim?” gibi bazı cümleleri gittiğimiz yerin dilinde öğrenmeye çalışıyoruz. Bu basit cümleler dahi çekeceğimiz fotoğrafların daha yakın, daha sıcak olmasını sağlayacaktır. Bu sayede geniş açı objektifle ön planda yer alan insanı daha güçlü vurgulama şansımız olacaktır.
Renkli evlerin sıralı görüntüsünü tele objektifin perspektif yığılması etkisini de kullanarak kadraja sığdırmak etkili bir sonuç sağlayabilecektir. Elbette bu kadrajı oluşturduğunuz zaman ilgi merkezi oluşturacak bir insanın varlığı da önemli olacaktır. Çekim yaptığınız ışık koşuluna göre kadrajdaki insanın yerine ve arka planla kontrast oluşturacak noktada çekimine dikkat ederken tam adım atma anında deklanşöre basma özenini de göstermek gerekecektir.
Trinidad’da renkli evlerin oluşturacağı kontrastlar keyifli fotoğraflar için ortamı oluşturacaktır. Ancak ışık – gölgenin de dikkate alındığı, gölgeden geçen kişinin, ışık ölçümünün aydınlık alandan yapmasıyla siluet oluşturacağı bilgisiyle çekilecek fotoğraflar da etkili sonuçlar sağlayacaktır.
Küba’da yıl boyunca hava sıcaklığının 25 derece civarında olması, sokaklarda yaşanan bir hayatı da beraberinde getiriyor. Bu nedenle biz fotoğrafçılar için de insan-mekân ilişkisini anlatan fotoğrafları çekme şansı veriyor. Bu çekimleri yaparken uzaktayken tele objektif, yakındayken geniş açı objektif kullanmak kadrajların daha güçlü olmasını sağlayacaktır. Elbette uzak fotoğraflarda açık diyafram kullanmak sınırlı alan derinliği elde etmeyi sağlayacak, insanların daha etkili vurgulanmasını sağlayacaktır. Yakına girdiğimizde ise netliği doğru yere, insana yapmak yeterli olacaktır.
Çekimler – İnsanlar
Trinidad’da da Küba’nın her yerinde olduğu gibi insanların çok sıcakkanlı olduğunu göreceksiniz. Kısa bir sohbetin ardından sonra size çekeceğiniz fotoğraflar konusunda çok yardımcı oluyorlar. Bu sayede de farklı birçok kadrajı oluşturma imkânı bulacaksınız. Bu çekimlerde yakın plan, ifade – tavır – bakış – gülüş gösteren fotoğraflar için tele objektif ve açık diyafram tercihleri daha doğru olacaktır.
Elbette insan fotoğraflarında detaylar da etkileyici olacaktır. Küba’da uzun yıllar tarım ya da üretim alanında çalışan insanların elleri de görsel olarak etkileyici detay fotoğrafları olacaktır. Bu fotoğraflarda da alternatif görüntüleri kaydetmek önemlidir.
Küba’da insanlarla sohbet ettiğinizde sizi samimiyetle evlerine de davet ediyorlar. Bu da bize iç mekânda, hayata dair fotoğraflar çekme şansı veriyor. İç mekânda çekim yaparken ISO’yu yükseltmek, açık diyafram tercih etmek çekimi kolaylaştıracak teknik tercihlerdir. Sade hayatın detaylarını gösterecek kadrajı oluşturmak için geniş açı objektif kullanmak ve başrolünüz olacak kişiyi de kadrajda ilgi merkezi olacak doğru yere yerleştirmek de biçimle ilgili kararlar olacaktır.
Ev içlerinde çekim yaparken tıpkı dışarıda çekim yaparken olduğu gibi alternatif kadrajları oluşturmak önemlidir. Bunun için de zoom objektif kullanmak işinizi çok kolaylaştıracaktır. Ancak hazır sohbeti koyulaştırmışken fotoğrafını çekeceğiniz kişiden pencereye yakın oturmasını rica edebilir, böylece yanal ışıkla ifadeyi vurgulama şansı bulabilirsiniz. Bunu yaparken de ışık ölçününü yüzün aydınlanan tarafından yapmak ten renginin doğru kaydedilmesi için doğru teknik tercihtir.
Trinidad’da da hemen her yerde yaptığımız gibi günün ilk ışıklarıyla kendimizi sokağa atıyoruz. Böylece bir şehrin, kasabanın, sokağın uyanışını fotoğraflama şansı buluyoruz. Sabah ışığın daha yumuşak olması hem renk hem de gölgeler açısından daha etkili sonuçlar almayı sağlamaktadır. Fotoğrafçının bakış açısı, ışığı kullanmanızı da değiştirebilecektir. Ters ışıkta siluet fotoğraflar çekebileceğiniz gibi kontur hatlarının aydınlanacağı görüntüler de oluşturabilirsiniz. Bu fotoğraflarda spot (nokta) ışık ölçümü kullanarak ışığın %100’ünü aydınlık alandan ölçebileceğiniz gibi merkez ağırlıklı ışık ölçümü kullanarak ve eksi (-) pozlama telafisiyle de çalışabilirsiniz. Aynasız makinelerde ekrandan çıkacak sonuç fotoğrafı görerek çalışma şansımız olduğu için ne kadar eksi pozlama yapacağımızı da görebiliriz.
İnsanlarla kuracağınız iletişim güçlendikçe daha yakın kadrajlar ve detay planlar çekme imkânı da bulacaksınız. Zaman zaman detay planlar genel görüntülerden daha etkili sonuçlar verebilecektir. Bunun için detayların net olması ve diğer ögelerin flu bırakılması daha doğru olacaktır. Bu nedenle açık diyafram değerleriyle çalışmak, yakından çekim yapmak ve tele objektif kullanmak sonucu daha etkili yapacaktır. Bir gözlük ve bakış, bilekte yer alan bir detay o kişiyle ilgili bir özellik vurguluyorsa yakın plan çekimler doğru kadrajlar olacaktır.
Trinidad’da bulunan resim atölyelerinde de çekimler yapma imkânı bulacaksınız. Bu tarz fotoğraflarda genel planlar ortamı anlatmak için doğru kadrajlar olacaktır, ancak daha sıradan görüntüler kaydetme riski taşımaktadır. Bu nedenle farklı anlatım yolları aramak daha doğru bir tercihtir. Ben genellikle bu tarz çekimlerde yapılan çalışmayı ön planda geniş açıyla daha yakın ve büyük göstererek vurgulamayı seçtiğim gibi arka planda tele objektifle güçlü bir fon haline getirmeyi de kullanıyorum. Bu ressamın yaptığı Buena Vista Social Club solistlerinden Pio Leyva portresi güçlü bir fon oluşturacağı için ressamla birlikte fotoğraflamayı tercih ettim.
Küba’da hayata dair önemli karelerden biri halkın ihtiyaçlarını karşıladığı dükkanlarda çekilebilir. Az çeşit ürünün bulunduğu, eski tartı vb aletlerin kullanıldığı bu mekanlarda alışveriş yapan insanların fotoğraflarını çekerken mekânı gösterecek açıları seçmek ve açık diyaframla çalışarak az ışığı kontrol etmek önemli kararlardan olacaktır.
Başta da belirttiğim gibi puro, rom vb ürünlerin tüketimiyle ilgili fotoğrafları paylaşmamayı tercih ediyorum, ancak en azından Trinidad’a özel bir içecek olan chanchanchara kokteylinin hazırlığı görsel olarak güçlü olduğu için yer vermek istiyorum. Kokteylin hazırlandığı bardakların ritmi, çekim anının doğru tercih edilmesi ve arka planın açık diyafram ile flulaştırılması görsel olarak etkili bir sonuç verecektir.
Küba’da okullarda, hastanelerde fotoğraf çekilmesine genelde izin verilmez. Daha sonra yapılan paylaşımlarda tatsız açıklama ve yorumların yapılması böyle bir karar alınmasına yol açmış. Ancak bazı yerlerde kısa süreli olsa da okullarda çekim yapma imkânı buluyoruz. Bu çekimlerde öğrencilerin üniformaları, duvarlarda yer alan yazılar ve fotoğraflar Küba’daki eğitimle, devrimle, hayatın işleyişiyle ilgili bilgiler verebiliyor. Bu nedenle kadrajları oluştururken başrolde olan çocuklarla birlikte çevredeki ögelere de dikkat etmek gerekecektir.
Çekimler – Kasabada son çekimler…
Kasabanın girişinde yer alan eski kilise çevresindeki hayatla birlikte fotoğraflanabileceği gibi sadece mimari olarak da çalışılabilecek bir konudur. Elbette bu tarz fotoğraflarda tam karşıdan yapılacak, düz kadrajlar da tercih edilebilir, ancak bu tercih çok sıradan fotoğraflara yol açacaktır. Bu nedenle kompozisyonda “çerçeve kullanımı” diyebileceğimiz bir yöntem kullanmak derinlik duygusunun da güçlü olacağı fotoğraflar sağlayacaktır. Bir şeyin arkasından ileri doğru ya da içeriden dışarı doğru bakıyormuş gibi yapılan çekimler izleyici gözü de yönlendireceği için daha belirgin kompozisyonlar oluşturacaktır. Yine yatay – dikey alternatif kadrajları da kaydetmeyi ihmal etmemek gerekir.
Akşam saatlerinde ışık yine renk değiştirecek ve atmosferi güçlü fotoğraflar için imkân verecektir. Bu saatlerde siluet fotoğraflar çekmek için fırsatlar çıkacaktır. Bu fotoğraflarda ışık ölçümünü gökyüzünden (aydınlık alandan) yapmak siluet olacak görüntünün tam siyah olmasını sağlayacaktır. Bakış yönü, açısı ve yüksekliğin de değiştirilmesi siluet olacak konunun kontur hatlarından ne olduğunun, insansa ne yaptığının belli olacağı kompozisyonlar oluşturacaktır. Evlerine dönen Trinidadlılar bu fotoğraflar için etkili kadrajlar sağlayacaktır.
Elbette güneşin batmasıyla sokak aydınlatmaları fotoğraflarınızda yapay ışık renklerinin de görülmesini sağlayacaktır. RAW formatta çekim yapan dostlar bu renkleri daha sonra bir RAW editörde işleyecektir, ancak JPEG formatta çekim yapanların beyaz ayarını günışığı (daylight) olarak seçmeleri daha doğru olacaktır. Bu sayede tungsten – floresan gibi ışık kaynaklarının renklerini kaydetmek mümkün olacaktır. Az ılıklı bu ortamlarda ISO değerini 1600-3200 gibi değerlerde seçmek ve en açık diyafram değeriyle çalışmak çekimleri kolaylaştıracaktır. OM System makinelerde bulunan IS (Sarsıntı Engelleyici) özellik düşük enstantane değerleriyle de çalışırken işimizi çok kolaylaştırmaktadır.
Çekimler – Deniz Keyfinde de Rahat Yok
Trinidad’a geldiğinizde elbette biraz keyif yapmak için kasabadan yaklaşık 14 km uzaklıkta bulunan Ancon plajına da gideceksiniz. Bir süre deniz keyfi yaptıktan sonra hemen her mevsim bulunan bulutlar, denizin rengi sizi rahat bırakmayacak ve eliniz yine makineye gidecektir. Bu fotoğraflarda polarize filtre kullanmak da etkiyi arttıracaktır. Geniş açı objektif ve her yerin net olması için diyaframı 11,16, 22 gibi kısık değerlerde kullanmak doğru teknik tercihler olacaktır.
Elbette deniz kenarında yelkenliler ve sörfler de fotoğraf konularınız arasında olacaktır. Bu konular kıyıdan uzak olacakları için tele objektifle çalışmak daha doğru bir tercih olacaktır. Bu çekimleri yaparken çevreyle kontrast oluşturacak renkteki konuları seçmek de önemlidir.
Zaman zaman birlikte yolculuk yaptığımız arkadaşlardan da bize modellik yapmalarını rica ediyoruz. En son yolculuğumuzda sevgili Ece Mina Saner bizim bu isteğimizi kırmadı ve defalarca suyun içinde bize modellik yaptı. Bu hareketli görüntüleri kaydederken yüksek enstantane kullanmak su damlalarını havada yakalamak için doğru tercihtir. Bu amaçla da en açık diyafram değerini seçmek gerekir. Ayrıca çekim anını kaçırmamak için makineyi seri çekime ayarlamak ve hareket boyunca deklanşöre basmak gerekir. Daha sonra en doğru andaki fotoğrafı seçmek yeterli olacaktır.
OM System ve Olympus makineleri kullandığım son 8-9 yıldır makinenin LiveBulb, LiveTime ve LiveComp konumlarıyla yıldız çekimlerini de ihmal etmemeye gayret ediyorum. Trinidad Ancon Plajı’nda da yanıma tripod olmamasına rağmen makineyi kumsalda kumlara sabitleyip, 1600 ISO, 2.8 diyafram ve 30 saniye pozlamayla yıldızları sabit bir şekilde fotoğraflayabiliyorum. OM-1 ve OM-5 modellerinde bulunan Starry Sky AF (Yıldızlı Gökyüzü Otomatik Netleme) menüsü sayesinde bu fotoğraflarda da Auto Focus ile çalışmak mümkün oluyor.
Elbette oldukça zengin görsellikler sunan Trinidad’ı böyle kısa bir yazı içerisinde anlatmak çok mümkün değil. Bu nedenle ancak çok belirgin noktaları çok bariz örneklerle anlatmaya çalıştım. Her fotoğraf gönüllüsü yapacağı bir yolculukta çok daha fazlasını kolaylıkla bulacaktır.
Sözü bağlarken; elbette fotoğraf bireysel olarak uğraşılan bir alan. Yine de bir grupla, danışmanla yapılan fotoğraf yolculukları hem verimli çalışma imkânı sağlayabiliyor hem de karşılaştığınız sorunların çözümünde hızlı sonuç almaya yardımcı oluyor. OM System Yollarda bu amaçla oluşturulan bir yapıdır. OM System Yollarda yolculuklarına katılmak için mutlaka bir Olympus / OM System fotoğraf makinesi sahibi olmanız da gerekmiyor. Bu yolculuklarla ilgili bilgi almak için www.fototrek.com sitesini ziyaret edebilirsiniz.
