Bursa, özellikle Marmara Bölgesi’ne yakın fotoğraf gönüllülerinin sıklıkla ziyaret ettiği ve her yolculukta tarih, doğa, sosyal yaşam gibi farklı konuların çalışılabildiği önemli fotoğraf platolarından biridir. Fotoğraf dünyamızda da pek çok önemli çalışmaya imza atan Bursalı fotoğrafçı dostların affına da sığınarak bazı noktalardaki çekimler için ipuçlarını paylaşmaya çalışacağım.
Her zamanki gibi önce yolculuk hazırlığı…
Her fotoğraf yolculuğu, eğer safariler gibi tematik bir gezi değilse, birçok ekipmanın hazırlanması anlamında önemli bir evreye sahiptir. Tematik gezilerde belirli objektifleri hazırlarken diğer yolculuklarda farklı konu başlıkları için farklı görsel etkilere sahip objektifleri de yanımıza almamız şarttır.
Fotoğraf Makinesi: Tüm fotoğraf yolculuklarında olduğu gibi Bursa’ya yapacağınız yolculukta da biri yedek olmak üzere 2 fotoğraf makinesinin yanınızda bulunmasını öneriyorum. Ben yolculuklarımda OM System OM-1 ve OM-5 gövdeleri yanımda taşıyorum. Böylece tüm objektifleri farklı makinelerde kullanma şansım oluyor. Elbette gün boyunca yapacağımız çekimler sebebiyle yanımda yedek pil ve hafıza kartlarım da bulunuyor. Ayrıca bu modellerin yüksek ISO performansı ve şaşırtıcı sarsıntı engelleyici özelliğiyle cami, türbe, müze gibi her türlü iç mekânda çok rahat çalışma imkânı sağlıyor. Son dönemlerde ağırlık vermeye çalıştığım video çalışmalarında da bu gövdeleri kullanarak çok başarılı sonuçlar alabiliyorum.
Objektif: Bu yolculukta ağırlıklı olarak mimari fotoğrafları çalışmaları yapacağız. Ayrıca iç mekanlarda da çok fotoğraf çekeceğiz. Bu nedenle de farklı odak uzaklıklarındaki objektiflere ihtiyacımız olacaktır.
Özellikle iç mekân çekimlerde geniş açı objektiflere ihtiyacımız oluyor. Ben bu çekimlerde OM System M. Zuiko’nun 8-25 mm f4 Pro ve 7-14 mm f2.8 Pro lensleri tercih ediyorum.
Elbette yanımızda mutlaka genel kullanım objektiflerinin de bulunması önemli. Bu nedenle OM System M. Zuiko’nun 12-45 mm f4, 12-40 mm f2,8 ya da 12-100 mm f4 pro objektiflerden biri de mutlaka yanımızda olmalı…
Hem uzak konulardan detay hem de perspektif yığılması sayesinde farklı anlatımlar elde edebileceğimiz konuların olması sebebiyle 40-150 mm f2,8 Pro objektif de bu gezinin önemli bir parçası olacaktır diyebilirim.
Tripod: Bu yolculukta yapacağımız mimari çekimlerde sonsuz alan derinliği kullanımı için kısık diyafram değerleriyle çalışabiliriz, o nedenle bir tripodunuzun olması çok daha başarılı çekimler yapmanızı sağlayacaktır. Ayrıca gece çekimleri için de bir tripodun olması da oldukça yararlı olacaktır. Manfrotto Element ya da 3 Legged Thing Corey tripodlar ayakları ters katlandığı için az yer kaplayan ve hafif yapılarına karşı oldukça güçlü olan modellerdir.
Çekimler – Ulu Cami
Bursa’ya geldiğinizde elbette ilk durak Ulu Cami olacaktır. Ancak Ulu Cami’nin dışarıdan çekimleri mimari yapısı sebebiyle zordur. Yüksek bir noktaya çıkarak çevre binalarla bir çekim yapmak mümkün ancak yapının tamamını çevresinden çekmek zor. Bu nedenle oldukça etkileyici olan iç mekân çekimleriyle başlamak daha doğru bir tercih olacaktır. 20 kubbesiyle farklı bölümlerden oluşan caminin her bir noktasında fotoğraf çalışmaları yapmak mümkün. Ama başlangıç noktası olarak içeride bulunan şadırvan ve çevresini seçmek daha doğru olacaktır. Bu fotoğraf için iyi bir geniş açı objektif tercih etmek, kısık diyafram ile alan derinliğini arttırmak doğru teknik tercihler olacaktır. Alt bölüm ile üst bölüm arasında ışık farkı olacağı için RAW çalışmak ve daha sonra ışığı dengelemek de önemli bir noktadır.
Ulu Caminin içinde 192 farklı hat levhası ve duvar yazısı bulunuyor. Bu özellik de arka planı çok güçlü fotoğraflar çalışma imkânı veriyor. Elbette sütunlar ve çevre duvarlardaki yazıların çevresindeki insanlarla fotoğraf çalışmak mümkün, ancak özellikle namaz kılınan bölümde yazılar ve insanların fotoğrafları içerik ve biçim ortaklığını daha güçlü verebiliyor. Ziyaret ve ibadet bölümü ayrı olduğu için bu alanda fotoğraf çalışırken genel ortamı vermek için geniş objektifle çalışabiliyorsunuz ancak genel kullanım objektifleriyle de daha dar kadrajlarla kompozisyonlar oluşturabiliyoruz. İç mekânda yapılan bu çalışmalarda yüksek ISO ve açık diyafram kullanmak da çekimi kolaylaştıracaktır.
Caminin pencereleri önünde oturup dua eden, Kur’an okuyan insanlarla kısa bir sohbet ile fotoğraf çalışmaları yapabiliyoruz. Kadraj içinde atmosferi güçlendiren bir ışık kaynağı olması fotoğrafınızı daha güçlü yapacaktır. Ancak bu çekim aşamasında teknik olarak işinizi de zorlaştıracaktır. Bu gibi zor ışık koşullarında RAW formatta çalışmak daha sonra bilgisayarda ışığı kontrol edip düzeltmek için daha doğru bir tercih olacaktır.
Ulu Cami’nin dış mekân çekimlerinde tüm yapıyı fotoğraflamak zor olacağı için farklı bir atmosfer aramak daha doğru bir tercih olacaktır. Gece çekimi yapmak ve caminin çevresindeki trafiği fotoğrafa dahil etmek etkili bir atmosfer oluşturabilir. Mavi karanlık döneminde yapay ışık kaynaklarını da fotoğrafta kullanmak, düşük enstantane kullanmak trafik izlerini de fotoğrafa dahil edeceği için sıradan bir görüntüden daha başarılı sonuç verecektir.
Çekimler – Koza Han
Ulu Cami’den çıkar çıkmaz Koza Han hemen solunuzda kalacaktır. Bu nedenle ikinci fotoğraf durağınız da bu nokta olacaktır. Koza Han’ın giriş kapısından girdiğinizde avluyu yukarıdan geniş açıyla fotoğraflamak yapacağınız ilk çekim olacaktır. Bu çekimi akşam saatlerinde yaparsanız yapay ışık kaynaklarının renkleriyle de güçlü bir atmosfer oluşturabileceksiniz. Bu renk etkisini elde etmek için Beyaz Ayarını daylight (gün ışığı) olarak seçmeniz gerekecektir.
Koza Han koridorlarından avluya inen merdivenlere doğru yürürken de dükkanların vitrinleriyle birlikte çekim yaptığınızda günışığı ve yapay ışık kaynaklarını bir arada kullanma şansınız olacaktır. Kısık diyafram kullanarak koridorun tamamının net olmasını da sağlayabilirsiniz.
Avluya indiğiniz zaman biraz önce çekim yaptığınız üst bölüme doğru bakarak bir başka çalışma yapabilirsiniz. Böylece herhangi bir konuda yaptığımız gibi farklı planları çalışma imkânı da bulacaksınız. Daha etkili, daha güçlü bir fotoğrafı ancak konuyu etüt ederek çalıştığınızda bulabiliyorsunuz. Bu nedenle farklı açılar, farklı yükseklikler ve farklı teknik değerlerle çalışmak bir alışkanlık haline geliyor.
Koza Han’da birçok farklı noktada Türk kahvesi içerek dinlenme imkânınız da var. Ancak bu anlarda dahi fotoğraf çalışmalarından vazgeçmiyoruz. Çevredeki detaylardan kadrajı temizlemek için yakından çekim yapmak, görsel etkiyi güçlendirmek için geniş açı objektif kullanmak ön planı daha yakın ve büyük arka planı daha uzak ve küçük göstermek etkili sonuç almanızı sağlayacaktır.
Çekimler – Çarşılar
Bursa’da bulunan Irgandı Köprüsü dünyada çok az örneği bulunan çarşılı köprülerden biridir. Ulu Cami ve Koza Han’dan yürüyerek 10 dakikada ulaşabileceğiniz Irgandı’ya giderken çarşılar içinden geçmek fotoğraf çalışmalarınıza devam etmek için de imkân yaratacaktır. Çarşılar içinde fotoğraf çekerken hareketli hayatı vurgulamak için düşük enstantane kullanmak doğru bir tercih olacaktır. Bunun için diyaframı kısmak ve makinenizin sarsıntı engelleyici özelliğine gücenmeniz yeterli olacaktır.
Elbette diyaframı açarak enstantaneyi yükseltmek ve hareketleri dondurmak da mümkündür. Çarşının farklı sokaklarını biraz yukarından da görebileceğiniz açılardan çekim yaparken yapay ışık kaynaklarının etkilerini de fotoğrafınıza dahil etmek için beyaz ayarına da dikkat etmeniz gerekecektir.
Çekimler – Irgandı Köprüsü
Irgandı Köprüsü hem mimarisiyle hem de çevreyle olan uyumuyla önemli fotoğraf noktalarından biridir. Çekim yaptığınız saatin ışık koşuluna göre köprünün aydınlandığı açıyı bulmanız ve polarize filtre kullanmanız renklerin daha güçlü olmasını, kontrastın artmasıyla gökyüzünün, bulutların daha güçlü görünmesini sağlayacaktır.
Eğer farklı saatlerde Irgandı çevresinden geçerseniz farklı bir açıdan farklı objektiflerle yapacağınız çekimler de detaylı çalışmanızın önemli parçaları olacaktır. Geniş açı yerine daha dar açılı bir objektif kullanmak farklı bir perspektif ile çekim yapmanızı sağlayacaktır.
Elbette köprünün üstünde de çekimler yapacaksınız. Bu çekimlerde geniş açı objektifin görsel etkisini kullanmak için ön plana, yakın bir noktaya tabela ya da satılan ürünleri yerleştirirseniz, derinliği de kullanarak fotoğrafınıza 3. Boyutu da katma şansınız olacaktır.
Çekimler – Yeşil Cami -Yeşil Türbe
Irgandı Köprüsü’ne 2 dakika uzaklıkta bulunan Yeşil Cami ve Yeşil Türbe de güçlü fotoğraflar verecek iki noktadır. Yeşil Cami, Osman Hamdi Bey’in ünlü Kaplumbağa Terbiyecisi resmini çizdiği yer olarak da oldukça önemli bir yapıdır. Camiye girerken kapının hemen iki yanında bulunan koyu yeşil duvarlardan başlayan geniş açıyla yapılan bir çekim geniş açının perspektif etkisiyle güçlü bir kompozisyon oluşturacaktır. Geniş açı objektifle yapılan bu çekimlerde, perspektifin çok bozulmaması için tam orta noktadan çekim yapmak önemli bir ayrıntıdır.
Bu cami içinde de küçük olmakla birlikte merkezde bir şadırvan bulunmaktadır. Dolayısıyla iç mekân çekimleri için bu özelliği de kullanmak akıllıcadır. Yine tam merkez noktadan çekim yapmak, ışık koşuluna göre açık diyafram tercih etmek verilecek önemli kararlardır.
Tüm camilerde olduğu gibi ibadet eden kişilerle fotoğraf çalışması yapmak içerik ve biçim ortaklığı için doğru bir tercihtir. Ayrıca anlamı da tamamlayacak kareler olduğu için aradığımız konulardır. Bu çekimlerde kişilerle kurulacak iletişim fotoğrafların daha doğal olmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca “kaçak” yapılacak bir çekimden çok daha rahat çalışmanızı sağlayacaktır.
Hemen caminin karşısında yer alan Yeşil Türbe de hem dış hem iç çekimleriyle önemli bir çalışma noktanı olacaktır. Dışarıdan yapılacak çekimler için polarize filtre kullanımı daha doygun renkler ve yüksek kontrast sağlayacaktır. Kısık diyafram değeriyle çalışmak da sonsuz alan derinliği için doğru bir tercih olacaktır.
Türbe içinde ziyaret eden, dua eden insanlar hem insan-mekân ilişkisini vurgulamak hem de anlam bütünlüğü için önemli fotoğraflardan olacaktır. Buradaki hareketi dondurabilmek için yüksek ISO ve açık diyafram kullanmak doğru teknik tercih olacaktır.
Çekimler – Muradiye Cami – Türbeler
Bursa’da merkezden biraz uzaklaşıp Çekirge ve Muradiye semtlerine geçtiğinizde farklı çekim noktalarına da ulaşabilirsiniz. Muradiye Cami ve türbeler zengin bir fotoğraf çalışması imkânı verecektir. Muradiye Cami’ne geldiğinizde elbette ilk yapacağınız çekim dışarıdan yapacağınız çekim olacaktır. Bu çekimlerde geniş açı objektif kullanmak, kısık diyafram tercih etmek ve polarize filtreyle çalışmak doğru teknik tercihler olacaktır.
Cami içine girdiğinizde geniş açı objektifle çalışacağınız için bozulacak perspektife dikkat etmeyi unutmamalısınız. Girişteki sütunları kullanarak kompozisyonunuzda çerçeve oluşturmak izleyici ilgisini kadrajın içine yönlendirmeyi sağlayacaktır. Bu çekimlerde diyaframı kısmak ön ve arka planların net olmasını sağlayacağı için doğru tercih olacaktır. Bu çekimde enstantane çok düşüyorsa ISO’yu yükseltmek de teknik bir çözümdür.
Cami içerisine doğru yürüdüğünüzde de geniş açı objektifle iç mekân çekimleri yapabilirsiniz. Bu çekimlerde de kısık diyafram, beyaz ayarı, merkez noktadan çekim yapmak gibi tercihleri sabırla tekrar etmeyi unutmamalısınız.
Muradiye Cami yanındaki türbe bölümünde Osmanlı hanedanının İstanbul’dan sonra ikinci büyük mezar alanını göreceksiniz. Burada yer alan türbelerde dışarıdan ve içeriden çok fotoğraf çalışma şansınız olacaktır. Bu çekimlerde geniş açıyla çalışmak daha doğru bir tercih olacaktır. Alanların dar ve küçük olması sebebiyle genel görüntüler için bu objektif tercihi kaçınılmaz bir çözümdür.
Türbelerin arka bölümünde düzenlenmiş mezar taşlarını da göreceksiniz. Özellikle sabah saatlerinde gittiğinizde mezar taşları üzerinde ışık-gölgenin oluşturduğu dokuyu fotoğraflama şansınız olacaktır. Bu fotoğraflarda gölgelerin daha koyu oluşması ve ışığın vurgulanması için eksi (-) yönde pozlama müdahalesi yapmanız doğru bir teknik tercih olacaktır. Kullanacağınız tele objektif perspektif yığılması sayesinde daha güçlü bir görsellik oluşturmanızı sağlayacaktır.
Çekimler – Karagöz Müzesi
Elbette Bursa’da çekim yapılacak çok sayıda yapı ve müze var, ancak kısa bir fotoğraf yolculuğunda bunlardan bazılarını seçmek durumunda kalıyoruz. Muradiye’den dönerken Çekirge semtinde yer alan Karagöz Müzesi hem çocukluğumuzdan bir hatırayı anmak hem de fotoğraf çalışmak için keyifli bir mola olacaktır. Eski trafo binasının yenilenmesiyle oluşturulan bu müzeyi dışarından fotoğraflarken kısık diyafram ve polarize filtre kullanımı sonucun daha etkili olmasını sağlayacaktır.
Küçük bir yapı olan müzenin içinde çekim yaparken geniş açıyla çalışmak doğru tercihtir. Ancak duvarların ışıklı panolarla kaplanmış ve bu panoların içinde de sergilenen eserlerin olması ışık ölçümünde de dikkat edilmesini gerektirmektedir. Tam karşınızda yer alacak ışıklı alanlar pozometrenizi yanıltacağı için bu kez artı (+) yönde yapacağınız pozlama müdahalesi teknik olarak doğru sonuçlar almanızı sağlayacaktır. Bununla birlikte detaylarda kayıp yaşamamak için RAW format çalışarak sonradan düzeltme yapmanız daha başarılı fotoğraflar oluşturmanıza yardımcı olacaktır.
Elbette bu kadar zengin görselliğe sahip bir bölgeyi bu kısa yazı içerisinde anlatmak çok mümkün değil. Bu nedenle ancak çok belirgin noktaları çok bariz örneklerle anlatmaya çalıştım. Her fotoğraf gönüllüsü yapacağı bir yolculukta Bursa’da çok daha fazlasını kolaylıkla bulacaktır. Ayrıca Bursa’da yer alan fotoğraf derneklerindeki dostlar da iletişime geçildiğinde yardımcı olacaklardır.
Sözü bağlarken; elbette fotoğraf bireysel olarak uğraşılan bir alan. Yine de bir grupla, danışmanla yapılan fotoğraf yolculukları hem verimli çalışma imkânı sağlayabiliyor hem de karşılaştığınız sorunların çözümünde hızlı sonuç almaya yardımcı oluyor. OM System Yollarda bu amaçla oluşturulan bir yapıdır. OM System Yollarda yolculuklarına katılmak için mutlaka bir Olympus / OM System fotoğraf makinesi sahibi olmanız da gerekmiyor. Bu yolculuklarla ilgili bilgi almak için www.fototrek.com sitesini ziyaret edebilirsiniz.
